Stan Rams

De Canon van Amsterdam, een verzameling verhalen over de geschiedenis van de stad, is vernieuwd. Het Stadsarchief heeft een commissie experts samengesteld die de inhoud moest vernieuwen met ruimte voor thema’s als arbeidsmigranten, koloniaal verleden en klimaatverandering.  De vernieuwing is ter ere van het 750-jarig bestaan van de stad, daarom heeft het college van burgemeester en wethouders de opdracht gegeven om de Canon te herzien. 

De commissie zegt dat het tijd was voor een herziening, omdat we meer dan een generatie verder zijn sinds de vorige. Het is zeventien jaar geleden dat de eerste Canon van Amsterdam uitkwam en de experts geven aan dat een canon altijd bevraagd, bediscussieerd en herzien kan en moet worden. 

Moord op Theo van Gogh ontbreekt

In de herziene Canon staan enkele opvallende wijzigingen vergeleken met de versie uit 2008. Gebleven zijn onderwerpen als de grachtengordel, Artis en de Bijlmervliegramp, maar bijvoorbeeld De Wallen, de Olympische Spelen van 1928 en de moord op Theo van Gogh hebben de nieuwe Canon niet gehaald. Daarvoor in de plaats zijn hoofdstukken over vrouwen, arbeidsmigranten en koffietentjes.

Meer balans

Onder andere journalist en historicus Tayfun Balcik en universitair hoofddocent Nederlandse geschiedenis Paul Knevel zaten met nog acht andere experts om tafel. Volgens hen is er nu meer balans in de Canon. “Precies op de punten van kolonialisme en migratie zie ik dat er heel veel blinde vlekken waren”, blikt Balcik terug op de vorige Canon. “En dat er toch op een hele negatieve manier over andere groepen werd gesproken. Dus ik denk dat we daarin heel veel hebben rechtgetrokken.”

Een ander opvallend verschil: in de nieuwe Canon speelt, naast de al eerder genoemde (moord op) Theo van Gogh, ook Johan Cruijff geen expliciete rol meer. “Nummer 14, Cruijff, is er als venstertitel uitgegaan”, aldus Paul Knevel. “Maar Cruijff zit erin, maar de venstertitel is Ajax geworden. Omdat je eigenlijk Cruijff niet zonder de Amsterdamse club kunt bedenken. Ajax is een afspiegeling van de Amsterdamse samenleving en we hebben ervoor gekozen het op die manier te doen.”

Vijftigste venster nog open

De commissie ziet een Canon niet als een vaststaand document, maar beschrijft het als ‘werk-in-uitvoering’. Een belangrijke keuze daarin is om het vijftigste venster open te laten voor de inbreng van Amsterdammers. “Als een luisterend oor naar wat Amsterdammers zelf missen in het voorstel en een symbolisch gebaar dat een Canon nooit af kan zijn en uitnodigt tot een levendig gesprek over het verleden en de toekomst van de stad.”

Er zullen dus ook mensen zijn die ten opzichte van de vorige Canon gebeurtenissen missen. Meer dan de helft is namelijk nieuw. “Er zijn 22 thema’s uit de oude Canon gehandhaafd, zij het telkens met duidelijk andere accenten en perspectieven. De overige vensters zijn helemaal nieuw te noemen, al bevatten die natuurlijk tal van thema’s die ook in de oude Canon te vinden zijn.”

Er is voor gastarbeiders en de migratiegeschiedenis meer aandacht ingeruimd. Daar heeft Tayfun Balcik zich ook hard voor gemaakt. Hij heeft geprobeerd om ook zijn eigen achtergrond, het opgroeien in Nieuw-West, mee te nemen naar de gesprekken met de expertcommissie. Dat resulteerde erin dat hij zich op thema’s als volkshuisvesting en gentrificatie richtte, die volgens hem nauw met elkaar samenhangen. “Heel veel mensen kunnen zien dat de buurt veranderd, maar die verandering is niet voor hun bedoeld. Het is onbereikbaar voor die mensen en dat is wat we zien.”

Vrouwen

Naast meer aandacht voor gastarbeiders en de migratiegeschiedenis is er in de herziene Canon ook een hoofdstuk speciaal gewijd aan vrouwen. “In het Amsterdam van de zeventiende eeuw vormen vrouwen de ware ruggengraat. Zij houden de stad draaiende terwijl mannen op zee zijn of in het buitenland verblijven – als arbeidsters, onderneemsters, zorgverleensters, regentessen, artiesten en ook als sekswerkers.”

Volgens Paul Knevel zal een volgende herziening niet weer 17 jaar op zich laten wachten. Hij schat in dat dat over vijf jaar al kan zijn. “Dat is denk ik ook wat het gezond houdt. Waarmee we ook voorkomen dat we er een soort monument van maken. Dat is denk ik het grootste gevaar. Zo’n Canon wordt heel gauw verabsoluteerd en gezien als ‘dit is kennelijk de waarheid’.”

De vernieuwde Canon van Amsterdam is vanaf vandaag hier terug te vinden. Ook kunnen Amsterdammers hun suggesties voor het vijftigste venster online kwijt, of zich melden bij het Stadsarchief. 

Amsterdam is niks zonder muziek en daarom spelen we voor de verjaardag van de stad de Amsterdam 750 jaar muziekquiz. Twee teams moeten raden welk liedje uit of over Amsterdam zij horen. Voor een extra punt moeten ze ook raden uit welk jaartal het lied komt. In deze aflevering nemen Lolo Hefting en René van Beeten het op tegen Kabier en MC Lost.

Vanuit het Concertgebouw. Vier generaties vrouwen uit één Amsterdams gezin, Geert Mak, de nachtburgemeester, de kinderburgemeester, Ajax-kenner Menno Pot en May Day. Zij, en nog veel meer Amsterdammers komen aan tafel bij Nadine van Ginkel om te vertellen over hun gedeelde liefde: Amsterdam.  

Amsterdam is niks zonder muziek en daarom spelen we voor de verjaardag van de stad de Amsterdam 750 jaar muziekquiz. Twee teams moeten raden welk liedje uit of over Amsterdam zij horen. Voor een extra punt moeten ze ook raden uit welk jaartal het lied komt. In deze aflevering zien we Caroline van Batenburg (de vrouwelijke Hazes) samen met Wilmon Refos (alias Logisch) strijden tegen Dario en Laurie Zantinge van The Klittens. 

Als de zon ondergaat is het nu ook vrijwel helemaal donker in Artis. Volgens de dierentuin is dat veel beter voor het ritme van de dieren. Bezoekers kunnen er ook avondwandelingen maken. 

Volgens Artis-duurzaamheidsmanager  Savitri Groag is het eigenlijk heel vreemd dat er bijna overal zoveel kunstlicht is. “Want je lichaam is al lang toe aan rust. En dieren voelen heel goed aan wanneer ze in de rust moeten komen. En door dat donker terug te geven, kunnen ze juist ook weer hun natuurlijke ritme volgen.”

Wie goed kijkt kan tijdens de avondwandelingen wel wat dieren zien, maar lang niet altijd. Daarom zijn er ook nachtkijkers aanwezig. Zaklampjes en ander licht zijn verboden. 

Niet onveilig

Bezoekers kunnen luisteren naar een door Marjolijn van Heemstra gemaakte audiotour. Zij wil benadrukken dat donkere plekken niet per definitie onveilig zijn. 

“Als je een lantaarnpaal neerzet in een heel verlaten gebied dan maak je het eigenlijk vaak gevaarlijker, want dan licht je ook nog iemand uit. Dus er is heel veel onwetendheid over de nacht. Mensen weten ook niet hoe ongelooflijk ongezond het is. Om te slapen met licht van lantaarnpalen in je slaapkamer.  Dus ik vind het heel belangrijk dat die kennis nu eindelijk eens naar buiten komt.”

Rare wezens

Groag benadrukt dat de dieren geen last hebben van de bezoekers die ’s avonds door het park komen wandelen. “Op de manier waarop wij het doen, met heel veel respect, hebben geen licht. En op die manier zijn we niet verstorend voor de dieren. Maar zijn ze net als wij nieuwsgierig om te kijken, wat voor rare wezens daar nou weer lopen.”

Morgen begint de eerste avondwandeling tijdens de Nacht van de Nacht en vanaf december vinden er meer avondwandelingen plaats. De wandelingen zijn telkens om half elf in de avond afgelopen.

Op de 750ste verjaardag van de stad opent maandag een nieuw museum op het Westergasterrein. In de voormalige studio van De Wereld Draait Door en Op1 staat nu Amsterdam in Motion, die de geschiedenis van de stad laat zien met projecties. “Er zijn al heel veel musea in Amsterdam, maar wat we hier in Amsterdam in Motion laten zien, is een hele grote maquette van de stad.”

De verbouwing duurde twee en een half jaar en maandag – precies op de 750ste verjaardag van de stad – gaan de deuren van het museum dan eindelijk open. Het is een initiatief van ondernemer Duncan Stutterheim in samenwerking met het Amsterdam Museum. “Een cadeau aan alle Amsterdammers”, noemen Stutterheim en museumdirecteur Judikje Kiers het. 

“Er zijn al heel veel musea in Amsterdam, maar wat we hier in Amsterdam in Motion laten zien, is een hele grote maquette van de stad”, vertelt Kiers. “Zoiets als dit, bestaat nog niet”, vult Stutterheim aan. 

Monstertaak

Om de hele geschiedenis van de stad te verwerken is een hele taak. “Hoe ga je in godsnaam in achthonderd seconden, zo’n achthonderd jaar Amsterdam verpakken?”, vertelt projectleider Paul Brouwer. Het museum heeft de verhalen die ze vertellen gekregen van andere partijen, onder meer van het Stadsarchief.

“We gaan in grote stappen door de geschiedenis en de groei van de stad. En we laten ook zien hoe Amsterdammers op belangrijke momenten het heft in eigen handen nemen. Door te protesteren voor meer fietspaden bijvoorbeeld. Of voor veiligheid, woningen”, vertelt Kiers. 

De digitale maquette blijft actueel: als er bijvoorbeeld een nieuw gebouw gebouwd wordt, wordt het toegevoegd. 

Voor meer dan duizend mensen tot ver na middernacht draaien tijdens Amsterdam Dance Event (ADE). Het klinkt niet heel opvallend, maar wel als dj en organisator pas vijftien jaar oud is. Luuk Rooks, artiestennaam Roox, doet het eind deze maand en hoopt op die manier jong talent een podium te geven. Spannend? Ja, maar hij is heilig overtuigd dat het een succes wordt.

Luuk weet nog dat hij toen hij drie was achter een draaitafel in de winkel stond: “Dus het zat er al in toen ik jong was.” En ook al is hij nog steeds heel jong, hij is nu sinds een paar jaar echt aan een carrière aan het werken. Hij kwam bij andere feesten niet aan klussen en dus besloot hij het heft in eigen handen te nemen.

18 plus en middernacht

Het is voor hem als jonge dj behoorlijk lastig om aan de weg te timmeren: “Je zit met heel veel regels, clubs die 18 of 21 plus zijn en dan kom je daar niet tussen. En daarbij zit je met tijdstippen waarop je niet voor anderen mag werken.”

Daar heeft hij iets op bedacht; omdat het in het verlengde van een schoolproject is en hij een honoursprogramma heeft gekregen om dit soort dingen te kunnen doen, mag het. Maar andere artiesten mogen dus niet minderjarig zijn. Dat laatste had Luuk wel het liefst gezien, want andere leeftijdsgenoten ook een podium bieden lijkt hem fantastisch.

“Je hebt wel Martin Garrix bijvoorbeeld die op zijn zestiende doorbrak. Er zijn ook wel regels hoe het wel kan, bijvoorbeeld op festivals. Maar voor veel clubs is dat niet de moeite waard.” Luuk kijkt de zaal in waar straks meer dan duizend mensen staan te feesten: “Ik heb er echt zin in, later wil ik voor hele festivalvelden vol optreden.”

Het feest bij The Other Side op de Rigakade is op 25 oktober is alleen te boeken als je achttien jaar of ouder bent, wat betekent dat Luuk tussen allemaal feestpubliek staat dat dingen doet die hij zelf nog niet mag: “Dat is wel een beetje gek, en ik heb het daar goed met mijn ouders over gehad. Ik doe dat zelf niet, en de focus ligt op een vet feest neerzetten.”

Roox is de enige minderjarige artiest van een hele rits talentvolle dj’s die zullen optreden die nacht.